Polonijnego Towarzystwa Oświatowo-Kulturalnego

Od 1998 r. działa w Helsinkach towarzystwo polonijne, które zajmuje się bardzo aktywnie organizacją różnorodnych imprez głównie dla dzieci i młodzieży polonijnej. Wspólnie z rodzicami i nauczycielkami języka polskiego realizowane są wszelkiego rodzaju projekty mające na celu kontakt z językiem polskim, poznawanie kultury, literatury i poezji  polskiej, polskich zwyczajów a także nawiązywanie przyjaźni pomiędzy naszymi dziećmi, mieszkającymi w Finlandii a dziećmi polskimi.

A oto jak wspomina powstanie Polonijnego Towarzystwa Oświatowo-Kulturalnego w Helsinkach jeden z głównych inicjatorów i pierwszy prezes naszej organizacji - Grzegorz Kosieradzki:

"Początki PTOK-a przypadają na rok 1997. O ile pamiętam, na ambasadzkiej uroczystości z okazji 3 Maja Michał Zieliński przedstawił mnie ówczesnemu dyrektorowi LOT-u, Jarosławowi Roszkowskiemu. Ten ostatni miał zamysł utworzenia nowej szkoły polonijnej. M. Zieliński  określił mnie jako osobę kompetentną w sprawach oświaty.
Potem było kilka spotkań roboczych z dyr. Roszkowskim, zimą te spotkania odbywały się w poszerzonym gronie. Jedno takie decydujące spotkanie odbyło się u Klaudii Deryng. Wtedy  zaproponowałem, żeby założyć organizację, ponieważ statut takowej otwiera wiele drzwi, a Zjednoczenie Polskie nie chciało zajmować się instytucjonalnie sprawą szkoły.
Nazwa organizacji to mój wymysł. Chciałem, żeby była opisowa, bo wtedy od razu wiadomo, o co chodzi. A ponieważ opisowe nazwy są długie, starałem się sformułować nazwę tak, żeby powstał skrótowiec, który posłużyłby za nazwę roboczą, na co dzień. Organizacja miała rzeczywiście zająć się sprawą szkoły, ale szkoła - to dzieci. A co z ich rodzicami? A poza tym - co będzie, jeżeli szkoły nie uda się założyć, a organizacja będzie już skupiała energicznych i skorych do działania ludzi? W końcu dołożyłem tę kulturę i tak powstała nazwa Polonijne Towarzystwo Oświatowo-Kulturalne z wdzięcznym i trochę humorystycznym, bo gwarowym, skrótowcem PTOK. Na początku nazwa ta rzeczywiście wywoływała uśmieszki, ale ostatecznie się przyjęła.
Oficjalny tekst statutu musiał być sporządzony w języku fińskim, gdyż prawnie PTOK jest organizacją fińską. Projekt statutu sporządziłem wzorując się na statucie organizacji prowadzącej szkołę społeczną, w której pracuję. Tekst projektu sprawdził i poprawił Antero Joutsi. Po ostatecznym zatwierdzeniu statutu, Agnieszka Janus-Hiekkaranta i ja przetłumaczyliśmy jego tekst na polski.
Przed ukonstytuowaniem się PTOK-a złożyliśmy dnia 13.3.1998 wizytę w Wydziale Oświaty Miasta Helsinki. Zostaliśmy poinformowani o możliwościach założenia polskiej szkoły, która funkcjonowałaby wewnątrz fińskiego systemu edukacyjnego. O wynikach tych rozmów poinformowaliśmy uczestników zebrania założycielskiego PTOK-a w dniu 23.3.1998. Tego dnia powstała nasza organizacja, której pierwsze zebranie walne 10.5.1998 wybrało zarząd organizacji.
Od samego początku działalność PTOK-a wspierał LOT, który np. uiszczał opłaty pocztowe, gdy rozsyłaliśmy informacje, ulotki i pierwsze listy członkowskie.
Na wniosek Jerzego Geberta, również zarząd Zjednoczenia Polskiego w Helsingforsie udzielił PTOK-owi w 1998 r. bezzwrotnej pożyczki w wysokości 1500 marek fińskich na rozpoczęcie działalności.
W miarę upływu czasu stało się jasne, że nie ma możliwości założenia szkoły, gdyż po prostu mamy za mało dzieci. To jednak nie podcięło skrzydeł PTOK-owi, który prowadził działalność wspierającą oświatę polonijną oraz rozpoczął działalność kulturalną."

Motorem napędzającym działalność PTOK-a była grupa bardzo aktywnych, pełnych zapału i pomysłów młodych ludzi, którzy z radością poświęcali swój wolny czas na realizację coraz to nowszych projektów dla dzieci. W końcu robili to przede wszystkim dla własnych pociech. To niesamowita radość i satysfakcja gdy okazuje się, że połączenie przyjemnego z pożytecznym jest możliwe.

Od czasu do czasu pod skrzydłami PTOK-a organizowane są również spotkania i pogadanki dla dorosłych.

Zapoczątkowane to zostało przez Tadeusza Sekulara, który w klubie międzynarodowym "Caisa" zainicjował zajęcia plastyczno- muzyczne dla dzieci w wieku przedszkolnym, prowadzone z wielkim zaangażowaniem przez Renatę Powolny-Laitakaari.

Powoli  zajęcia te przekształciły się w serię spotkań z ciekawymi ludźmi dla rodziców, natomiast "klub przedszkolaka" stał sie tzw. niezbędnym dodatkiem. Ponieważ sytuacja ta, stała się w pewnym momencie dość problematyczna dla wszystkich, działalność w "Caisa" postanowiono zakończyć.

Towarzystwo nasze od początku swego istnienia, współpracuje z nauczycielkami języka polskiego i w miarę możliwości stara sie ułatwiać i pomagać w zdobywaniu podręczników, lektur i wszelkich pomocy naukowych niezbędnych w pracy pedagogicznej.

W roku 2000 została nawiązana współpraca pomiędzy młodzieżą z Centrum im. dr H. Jordana w Krakowie a naszą młodzieżą polonijną w ramach projektu "Kraków - Helsinki" - zapoczątkowana i troskliwie pielęgnowana do chwili obecnej przez nauczycielkę - Katarzynę Mazur van Gilst.

Oczywiście o wszystkich wydarzeniach mniejszych i większych informowaliśmy naszych członków w tzw. listach członkowskich wysyłanych tradycyjną pocztą czyli na papierze. Postanowiliśmy jednak w pewnym momencie pójść z duchem czasu i w marcu 2001 roku ukazał się pierwszy numer gazetki informacyjnej PTOK-a pt. "PTOK i... Ptoszki". Gazetka była pomysłem Ani Hirvilammi (Karpińskiej) i Kasi Czajki. One też były pierwszymi redaktorkami miesięcznika.

Równocześnie otworzyliśmy stronę domową organizacji:  http://www.geocities.com/ptokfin, której realizacją od początku zajmuje się Grzegorz Kosieradzki. Z czasem gazetka została wchłonięta przez strony internetowe, na których można znaleźć bieżące informacje o wydarzeniach i imprezach organizowanych przez PTOK-a. Na internetowych stronach "Ptoszka" znajdują się również ciekawe i pełne humoru teksty oraz rysunki najmłodszych redaktorów czyli naszych dzieci. Cieszy nas, że możemy wspólnie tworzyć kolorowy wizerunek naszej elektronicznej gazetki.

Wiosną  2001 roku zostało wybrane logo organizacji. Otrzymaliśmy projekty  przygotowane przez Agnieszkę i Pekkę Sirénów oraz Annę i Jana Rudkiewiczów. Decyzja o wyborze logo PTOK-a przypadła oczywiście  dzieciom.

Trudno nie wspomnieć o znakomitych przedstawieniach teatralnych, które przygotowywane z wielkim przejęciem i olbrzymią fantazją przez dzieci i młodzież oczekiwane są zawsze przez nas z niecierpliwością. Pomysłodawcą, scenografem i reżyserem w jednej osobie jest oczywiście pełna energii, zawsze gotowa do działania i uśmiechnięta - "nasza Kasia", jak ją nazywają uczniowie, czyli Katarzyna Mazur van Gilst.

Powoli niektóre z imprez, takie jak Dzień Dziecka w przepięknych ogrodach Ambasady Polskiej na Kulosaari, biwak w ośrodku wypoczynkowym Nokii na wyspie Vormö, Mikołajki, Ostatki, przedstawienia teatralne czy jesienne konkursy, weszły na stałe do naszego kalendarza.

Tak się dziwnie składa, że przeważnie propozycje naszego Towarzystwa skierowane są do dzieci w wieku szkolnym i młodzieży. Być może powodem takiej sytuacji jest fakt, iż nasze własne dzieci wyrosły już dawno z pieluch... Przez długie lata przedszkolaki i 7-8-latki uczęszczały na zajęcia polskie u Sióstr Urszulanek, przy kościele św. Henryka w Helsinkach. Niestety w pewnym momencie okazało się, że ilość maluchów gwałtownie się zmniejszyła i zajęcia zostały zawieszone. No cóż, minęło niewiele czasu i zaczęły do nas dochodzić pytania - kiedy przedszkolaki będą miały swoje spotkania?

Zarząd PTOK-a zaproponował, ażeby rodzice maluchów spróbowali swoich sił organizacyjnych a my będziemy w razie potrzeby służyć wszelką pomocą. Tym razem nie trzeba było długo czekać. Projekt Klubu Przedszkolaka w ciągu kilkunastu tygodni nabrał rumieńców i rozpędu pod fachowym okiem Joanny Mungai i Olgi Bhebhe. Znalazło się przytulne miejsce w klubie osiedlowym w Espoo - Leppävaara, pomysłów również nie brakowało i w taki sposób 1.03.2003 roku rozpoczął oficjalnie swoją działalność Klub Przedszkolaka "Koliberek". Dzieci z niecierpliwością czekają na sobotnie spotkania z polskimi zabawami, piosenkami i wierszykami.

Staramy się nie zapominać także o dorosłych. Rodzice mieli możliwość spotkać się z psychologiem dziecięcym Joanną Mungai i podyskutować na tematy dotyczące m. in. wychowania językowego na obczyźnie.

Bardzo dużym wydarzeniem roku  2003 było dla nas spotkanie z legendą polskiego aktorstwa, niesamowitym, pełnym humoru i radości życia człowiekiem, prof. Janem Machulskim, który odwiedził Helsinki na zaproszenie PTOK-a. Mieliśmy przyjemność obejrzeć sztukę pt. "Niebezpieczne zabawy" autorstwa i w reżyserii prof. Machulskiego. Po wspaniałym spektaklu publiczność miała możliwość podzielenia się z aktorami swoimi wrażeniami, spostrzeżeniami i wątpliwościami. Profesor Machulski spotkał się również z młodzieżą polonijną. Było to dla nas wszystkich niezapomniane przeżycie. 

Przed nami następny rok, kontynuacja  tradycyjnych imprez a w planach nowe pomysły i projekty.

Od momentu powstania PTOK-a grupa pomysłodawców i realizatorów jest niewielka ale za to dość skuteczna. W dalszym ciągu przewijają sie te same osoby: Grzegorz Kosieradzki, który należy do założycieli PTOK-a, dość długo piastował funkcję prezesa, stworzył nasze strony domowe i stale je uaktualnia; Witold Mazur - długoletni skarbnik Towarzystwa, zawsze uśmiechnięty i chętny do pomocy; Ela Morek-Joutsi, zaangażowana od początku w działalność dla dzieci, osoba o niesamowitej ilości energii, z którą najbardziej szalony pomysł może stać się realny, członek zarządu najpierw na stanowisku prezesa i obecnie wiceprezesa; Agnieszka Janus-Hiekkaranta, należąca również do grupy założycielskiej i do tej pory działająca w zarządzie; Katarzyna Mazur van Gilst, która niezależnie od tego, czy jest członkiem zarzadu, czy też nie - zawsze jest aktywna i widoczna tam, gdzie dzieje się coś ciekawego dla dzieci i młodzieży. Od kilku lat aktywnie włączyła sie do pracy w PTOK-u Katarzyna Czajka, obecny prezes, dla której ważne jest, aby w wolnych chwilach robić coś, co jest przyjemne, pożyteczne, przynosi zadowolenie i satysfakcję, a na dodatek daje możliwość działania w zgranej, pełnej humoru i energii grupie przyjaciół.

Dnia 2 maja 2004 r., podczas uroczystości z okazji Dnia Polonii i przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, Ambasador RP, pan Stanisław Stebelski wręczył członkom PTOK-a, Elżbiecie Morek-Joutsi i Grzegorzowi Kosieradzkiemu, odznaczenia państwowe, nadane im przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. 
Łącze na bliższą relację z fotografiami.

Działalność Polonijnego Towarzystwa Oświatowo-Kulturalnego w Helsinkach jest możliwa dzięki pomocy i współpracy ze Stowarzyszeniem "Wspólnota Polska", Ambasadą i Konsulatem Rzeczypospolitej Polskiej w Helsinkach, Polskimi Liniami Lotniczymi LOT, Ministerstwem Edukacji Narodowej i Sportu w Warszawie, firmami: "Nokia" i "Ensto" oraz Wydziałami Oświaty miast Helsinek, Espoo i Vantaa.

Katarzyna Czajka
Elżbieta Morek- Joutsi
2004